علي بن حسين انصارى شيرازى
300
اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )
عصارهء لحية التيس بهترين آن تازه بود و صفت آن مانند عصارهء غافث بود كه گفته شد طبيعت آن سرد و خشك بود و درد شش و نفث دم را نافع بود و مقدار مأخوذ از وى يك مثقال بود و اگر ضماد كنند بر اعضاى مسترخى قوت آن بدهد و اسحق گويد مضر بود به گرده و مصلح آن ماء العسل بود و بدل آن اقاقيا عصارهء قثاء الحمار گرم بود و مغثى بود تا به حدى كه غثيانى آورد كه منجر بخناق گردد و غشى و افتادن آورد و علاج وى به قى كنند و علاج كسى كه كندش خورده باشد و صفت آن در قثاء الحمار گفته شود و بدل آن عصارهء بيخ قاوس كنند عصارهء افسنتين صفت آن مانند صفت عصارهء غافث بود كه گفته شد طبيعت آن گرم و خشك بود و مسخن و ملطف بود و مقبض تبهاى كهن را دفع كند و سدهء جگر بگشايد و مقدار مأخوذ از وى يك درم بود و مرهء صفرا از معده پاك كند و مصلح وى ريوند بود و گويند بدل آن سه وزن آن ورق آنست عصارهء انبرباريس سرد و خشك بود حرارت جگر و معده و ورمهاى آن را نافع بود و قوت هر دو بدهد صفت آن بگيرند زرشك تازه خوب رسيده و آب آن بگيرند و صافى كنند و بجوشانند تا غليظ شود و بر روى كاغذ كنند تا ترى كه بود نشف كند يا در آفتاب نهند تا تمام شود و اگر زرشك تر نبود خشك وى را در آب خويسانند بعد از آن آب از وى بگيرند و صافى كنند يا در آفتاب نهند تا تمام شود و بدل آن دو وزن آن زرشك بيدانه بود عصارة الكرنب گرم بود در درجهء دوم عصارة الرمان اسحق گويد گرم بود در دويم و ابن مؤلف گويد كه بعيد بود و پوشيده نيست بر خداوندان عقل عصارهء اذان الفار گرم بود در دويم عصارهء بخور مريم گرم بود در دويم عصارهء ورق الفرت سرد بود در سئوم عصارهء شقايق النعمان گرم بود در سئوم